در 45 كيلومتري جنوب شرقي شهر شوش يكي از اعجب انگيزترين آثار باستاني جهان متعلق به 3200 سال پيش مشهور به زيگورات چغازنبيل وجود دارد . چغازنبيل به ساختمان طبقاتي معبد ايلاميان كه توسط اونتاش گال پادشاه اين قوم در سال 1250 قبل از ميلاد ساخته شد اطلاق مي شود كه اين شهر را دور اونتاش نيز مي نامند. اين شهر متشكل از سه حصار تودرتوي خشتي است. دروازه اين شهر در قسمت شرقي بنا واقع شده است. در حد فاصل حصار اول و دوم كاخ هاي شاهي و آرامگاه سلاطين قرار دارند. در حد فاصل حصار دوم و سوم آثار و بقاياي تصفيه خانه آب مربوط به آن دوره است و در مركز حصار سوم معبد چغازنبيل قرار دارد. ابعاد معبد اصلي 105*105 متر است و تمام ساختمان از 5 طبقه ساخته شده است كه امروزه حدود 5/2 طبقه آن باقي مانده است. ارتفاع اين بنا 53 متر بوده و امروزه حدود 25 متر آن باقي مانده است.
چغازنبيل به بناي زيگورات محدود نمي شود بلكه مشتمل به حصاري است كه با وسعت 800*1200 متر حول يك مجموعه گرد آمده است . محوطه مقدس چغازنبيل از طريق هفت دروازه با محيط اطراف ارتباط دارد . در درون اين مجموعه سه معبد با حياطهاي سنگ فرش وانبارهاي متعدد آلات وادوات جنگي قرار دارد .
نكته قابل توجه در ساخت اين بنا اين است كه تمامي طبقات اين بنا بروي خاك بكر قرار گرفته اند.
اين معبد در سال 640 پيش از ميلاد به دست آشور بانيپال ويران شده است.
عمليات باستان شناسی اين بنا در سال 1325 آغاز شد و تا سال 1341 ادامه داشت . باستان شناس و تاريخ نگار معروف گيرشمن به همراه همسرش در حفاری های آن شرکت داشتند.
چند وقت پيش از طرف يكى از شركت هاى وابسته به شركت نفت قرار بود TNT در اطراف آن كارگذاشته و براى نفت، لرزه نگارى شود كه جلوى آن گرفته شد.
محوطه باستاني شوش در شهر شوش، محوطه وسيعي را در برميگيرد، كه بناها و سازههاي معماري بسيار متنوعي پيش از تاريخ تا دوران اسلامي را در خود جاي داده است. كاخ «آپادانا» يكي از باشكوهترين كاخهاي آن از شهرت عالمگير برخوردار است.
كاخ آپادانا به دستور داريوش بزرگ پادشاه هخامنشي در حدود سالهاي 515_521 پيش از ميلاد در شوش روي آثار و بقاياي عيلامي بنا نهاد شد. ديوارهاي كاخ از خشت و ستونهاي آن از جنس سنگ است.
كاخ داريوش داراي قسمتهاي مختلفي از جمله تالار بار عام، دروازه و كاخ پذيرايي و همچنين داراي سه حياط مركزي است. ديوارهاي كاخ از خشت با نماي آجري و ستونهاي آن از سنگ است. كاخ داريوش واحدهاي مختلفي از جمله تالار بار عام، حرمسرا، دروازه و كاخ پذيرايي و همچنين سه حياط مركزي دارد. ديوارهاي داخلي كاخ با آجر لعابدار منقوش با طرحهاي سربازان گارد جاويدان، شير بالدار و نقش گل نيلوفر آبي مزين بودهاند كه بقاياي بهجايمانده آنها در موزههاي خارجي و داخلي نگهداري ميشوند.
زيباترين آثار به دست آمده از ايوانهاي كاخ، آجرهاي لعابدار منقوش، با طرحهاي سرباز گارد جاويدان، شير بالدار و نقش گل نيلوفر آبي است. ستونهاي سنگي اين كاخ متشكل از چند قسمت، زيرستون، پايه ستون، شاليستون، ساقه ستون، گل ستون و سرستون است. كه سر ستون به شكل نيمه جلويي دو گاو كه زانو زده و پشت به هم دادهاند، است.
ستونها و ديوارهاي آپادانا 22 متر ارتفاع داشتند اما بلندي بقيه قسمتها كمتر و سقف آنها گهوارهاي و از خشت ساخته شده است. از تزئينات كاخ اطلاعي در دست نيست ولي كف بسياري از قسمتهاي از مصالحي ساخته شده كه قرمز رنگ بوده است.
بخشهاي مهمي از كاخ آپادانا در زمان اردشير اول(461 پيش از ميلاد) دچار حريق شد كه در زمان اردشير دوم(359 پيش از ميلاد) بازسازي شد. شهر شوش در حمله اسكندر مقدوني در حدود سال 320 پيش از ميلاد ويران شد.
واژۀ آپادانا به معناي بار عام است. آپادانا محل اصلي برگزاري گردهمايي ها و تالار مجمع عمومي ضيافت هاي نمايند گي ملل بوده است.اين كاخ از يك تالارمركزي و 3ايوان تشكيل شده است. 3ايوان مشابه در جوانب تالار آپادانا را در ميان گرفته اند . سقف هر ايوان برفراز 12 ستون سنگي در دورديف استوار بوده است. و تالار مركزي 36ستون 20 متري دارد كه مجموعأ 72 ستون سنگي باشكوه سقفي را برسر دارند.
در سال 1897 ميلادی ژان ماری ژاک دومورگان فرانسوی جهت تحقيق و اکتشاف به شوش آمد و دولت فرانسه را متقاعد ساخت تا محلي امن و مناسب براي هيات باستان شناسي فرانسه در شوش ايجاد نمايد . جهت اسکان او و همراهانش و نگهداری آثار باستانی مکشوفه عمليات ساخت قلعه شوش آغاز شد. برای اين کار بلندترين نقطه تپه های شوش يعنی اکروپل انتخاب گرديد و قلعه ای به شکل قلعههای قرون وسطا و ذوزنقه ای شکل بر روی آن ساخته شد. ساختمان اين قلعه اغلب با خشت و بقايای باستانی آجرها و خشت های دوره های مختلف که در محوطه باستانی شوش باقی مانده بود به دست معماران دزفولي و با نظارت حاج مصطفي دزفولي بنا گرديد و در سال 1912 ميلادی کار ساخت آن به پايان رسيد. اين قلعه تا پيش از انقلاب اسلامي در اختيار فرانسويان بود و پس از آن به عنوان پايگاه باستانشناسي شوش مورد استفاده قرار گرفت.
اين قلعه دژ دفاعي باستانشناسان فرانسوي در برابر هجومها و يورشهاي قبايل و عشاير منطقه بوده است، اين قلعه شباهت زيادي به زندان باستيل فرانسه دارد.
در طول جنگ تحميلي، دهها بار مورد اصابت گلولههاي توپ دشمن قرار گرفت ولي پس از پايان جنگ تحميلي ستاد بازسازي استان خوزستان آن را مرمت كرد.
اين قلعه در شهر شوش روبرى آرامگاه دانيال نبى و در كنار كاخ آپادانا قرار دارد.
پلان آن مشابه قلاع قرون وسطي اروپا مي باشد. پلان قلعه ذوزنقه شكل است كه قاعده كوچك آن در سمت شمال واقع شده است . دور تا دور آن را راهرويي احاطه كرده ورديف اطاقهايي به سمت حياط ، برگرد آن قرار گرفته اند . برج شمال غربي قلعه مربع شكل و برج شمالي شرقي، دايره شكل است. در واقع اين قلعه را مي توان موزه آجر ايران نام نهاد.
آكروپل واژه يوناني است كه به بلندترين منطقه شهر گفته ميشود. اين بخش از تپه هاي باستاني بالاترين نقطه اين اراضي است. در اين تپه آثار سكونت از زمان هاي گذشته به خصوص ايلاميان و قبل از آن ديده مي شود. در اين تپه حدود 27 لايه يا طبقه ديده شده كه نشان دهندهي اين است كه اين تپه 27 بار دستخوش دگرگوني شده و از طبقات اسلامي، ساساني، اشكاني، سلوكي، هخامنشي و ايلامي و قبل از آن تشكيل شده.
مجسمه معروف ملكه ناميراستون، لوح قانون نامه حمورابي و ليوان مشهور سفالي شوش به رنگ نخودي و نقش بزكوهي، چند قطعه از ستونهاي سنگي دوران ما قبل هخامنشيان وتعداد زيادي آثار منقوش به خط ميخي از مهمترين آثار بدستآمده از تپه آكروپل است.
پس از انكه آلات و ادوات مربوط به تمدن هاي عصر هخامنشي وما قبل آن در اين حوالي كشف شد قلعه اي بر قله تپه ها ساخته شد ، كه پس از مدتي به محل نگهداري آثار كشف شده قلعه اختصاص يافت .
شوش يكي از شهرستانهاي استان خوزستان است كه از شمال به شهرستانهاي دهلران، خرم آباد و انديمشك از شرق به دزفول از جنوب شرقي به شوشتر، از جنوب به اهواز و از جنوب غربي و غرب به دشت آزادگان محدود است. شهر شوش مركز شهرستان شوش در َ15 ْ48 طول جغرافيائي و َ12 ْ32 عرض جغرافيايي و ارتفاع 71 متري از سطح دريا واقع شده است. شهر شوش در110 كيلومتري جنوب شرقي اهواز قرار دارد.
هواي شوش گرم و خشك است. در مركز اين شهرستان بيش ترين درجه حرارت در تابستان ها 53 درجه بالاي صفر و كم ترين آن در زمستان ها يك درجه بالاي صفر است. ميزان باران ساليانه اين مركز به طور متوسط 250 ميلي متر است. اين شهرستان در جلگه خوزستان قرار گرفته است و هيچ گونه ناهمواري در آن مشاهده نمي شود به طور كلي اين شهرستان يك دست دشتي و هموار است. منابع آبي شهرستان شوش را رودخانه ها تشكيل ميدهند رودخانه مشهور كرخه كه به نام گاماسياب از دامنه هاي الوند سرچشمه گرفته و در لرستان موسوم به رود سيمره مي شود در خوزستان معروف به كرخه بوده و از شمال به جنوب شهرستان شوش جريان يافته و در انتها به باتلاق هورالعظيم وارد مي شود.
درختان گز، كنار و كهور عمده ترين پوشش گياهي اين منطقه را تشكيل مي دهند. هم چنين گياهان مرتعي براي چراي دام موجود است. روباه، شغال، گرگ، گراز، آهو، كفتار، دراج، كبك، قرقاول، غاز و مرغابي از جمله جانوران اين شهرستان به شمار مي روند.
شغل بيشترمردم شهرستان شوش كشاورزي است. محصول عمده اين شهرستان گندم، جو، كنجد و حبوبات مي باشد. نهرهاي متعددي كه از رود شاوور جدا مي شوند به مصرف كشاورزي مي رسند. دامداري پس از كشاورزي اصلي ترين شغل مردم ناحيه بوده و انواع فرآورده هاي دامي و لبني از توليدات اين بخش محسوب مي گردد.
وجودش افتخاری از شجاعتهای مردانی پر آوازه
زمينش پر ز گنجی از تمدن های يونانی و ايلامی
شوش شهری همچو پيری در سفر گم کرده دوران جوانيها
نشاني گر بيابي شوش را در نقشهاي كوچك
ميان نقطهاي پيدا و ناپيداست
که شوش جاودان را مي کند جاويد بر اوراق دفترها
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
نوشته های پیشین
مهر 1385
شهریور 1385
مرداد 1385
سایت فرهنگی آموزشی شوش دانیال
پان شوشیسم
انجمن دوستداران میراث فرهنگی شوش
سایت شوش
انجمن وبلاگ نویسان تاریخ شوش
بزرگترین وبلاگ پارسی
اطلاعات گردشگری
نگاه سبز